Quá trình hình thành và phát triển trường Tiểu học Bàu Sen
Trường Tiểu học Bàu Sen chính thức hoạt động từ năm học 1984 - 1985 theo Quyết định thành lập số 89/QĐUB ngày 18 tháng 07 năm 1984 của Ủy ban nhân dân Quận 5 tại địa chỉ số 106 Nguyễn Trãi, Phường 3, Quận 5 (nay là Phường Chợ Quán), Thành phố Hồ Chí Minh.
Từ khi ra đời, trường hướng đến trở thành một trường tiểu học tiên tiến, hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc, là nơi giáo dục học sinh phát triển toàn diện và trở thành những con người xuất sắc và sứ mệnh tạo dựng môi trường học tập nền nếp, kỷ cương có chất lượng để mỗi học sinh đều có cơ hội phát triển năng lực và tư duy sáng tạo.
Với sứ mệnh xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, hiện đại, chất lượng, sáng tạo, hội nhập quốc tế, từ năm học 2017 - 2018, Trường Tiểu học Bàu Sen đã bắt đầu triển khai thực hiện mô hình trường công lập tiên tiến, theo xu thế hội nhập khu vực và quốc tế. Nhà trường đã thực hiện Đề án xây dựng Trường Tiểu học Bàu Sen tiên tiến theo xu thế hội nhập khu vực và quốc tế giai đoạn 2017 - 2022. Trường đã đạt kiểm định chất lượng giáo dục cấp độ 2 và được công nhận đạt Chuẩn quốc gia mức độ 1.
Được sự quan tâm của chính quyền và lãnh đạo ngành, trường đã nỗ lực không ngừng phấn đấu đạt danh hiệu Tập thể Lao động xuất sắc, Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhiều năm liền. Năm học 2018 - 2019 nhà trường vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động Hạng II. Nhà trường tiếp tục phấn đấu không ngừng, năm học 2018 - 2019, 2019 - 2020 và năm học 2020 - 2021 trường được tặng Cờ thi đua Thành phố và Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố.
Nguồn gốc tên gọi và ý nghĩa
Tên trường “Bàu Sen” đã có ngay từ những ngày đầu trường được thành lập và chưa bao giờ được thay đổi trong suốt hơn 41 năm hình thành và phát triển. Từ đó, tên gọi trường Tiểu học Bàu Sen đã trở thành một phần ký ức của nhiều thế hệ lãnh đạo nhà trường, thế hệ thầy cô giáo viên, nhân viên và các thế hệ học sinh nhà trường.
Theo từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học Việt Nam, từ “bàu” là một danh từ dùng để chỉ chỗ đất trũng sâu, chứa nước, thường ở ngoài đồng. Đây là một từ ngữ phổ biến trong tên gọi của một số địa danh khác trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh như Bàu Cát (tên một con đường ở phường Tân Bình), Bàu Nai (tên của một khu chợ cũ tại phường Đông Hưng Thuận), Bàu Lách (tên của một con đường tại xã Tân An Hội),... Điều này có thể phản ánh đặc điểm địa lý của vùng Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh vốn từng là vùng đô hội sinh thành từ sông rạch và ao hồ, từ đó một số tên gọi trên địa bàn Thành phố gắn liền với những từ ngữ liên quan đến thế đất và sông nước, ao hồ.
Hình ảnh bàu nước (hình minh hoạ)
Cũng theo từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học Việt Nam, “sen” là danh từ dùng để chỉ một loài cây mọc ở nước, lá to tròn, hoa màu hồng hay trắng, nhị có màu vàng, hương thơm nhẹ, hạt dùng để ăn. Hoa sen có tên khoa học là Nelumbo nucifera (còn gọi là sen hồng, liên hoa). Đây là loài hoa có nguồn gốc ở Ấn Độ, Đông Nam Á, Trung Quốc và hiện nay phân bố rộng khắp tại các nước nhiệt đới và ôn đới ấm.
Hoa sen (Hình minh hoạ)
Loài hoa này có những đặc điểm thân rễ mọc ngầm trong bùn, là nơi tích trữ chất dinh dưỡng. Lá thì mọc nổi hoặc vươn trên mặt nước và có khả năng chống dính nước. Hoa có nhiều cánh xếp đều, thường màu hồng, trắng, vàng nhạt. Hạt sen có khả năng nảy mầm sau hàng trăm năm, minh chứng cho sức sống bền bỉ của loài cây này.
Tại Việt Nam, hoa sen có thể được xem là quốc hoa “không chính thức”. Gọi là “không chính thức” là bởi vì hoa sen là loài hoa được nhiều người bầu chọn làm quốc hoa của Việt Nam nhất trong sự kiện Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức bầu chọn quốc hoa Việt Nam vào năm 2011 nhưng sau đó không có văn bản pháp lý nào được ban hành quy định quốc hoa của Việt Nam là hoa sen.
Trong văn hoá Việt Nam, hoa sen tượng trưng cho sự thanh cao, làm nhiều người liên tưởng đến câu tục ngữ “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”. Loài hoa này còn đại diện cho sự tinh khiết và trong sáng. Hình tượng hoa sen vươn lên từ bùn lầy để nở thành đóa hoa rực rỡ khiến cho người Việt Nam liên tưởng đến truyền thống, đức tính kiên cường và bất khuất của con người Việt Nam qua bao thế hệ trong lịch sử đất nước.
Hình minh hoạ
Như vậy, nếu chữ “bàu” gợi nhớ đến cội nguồn sông nước Nam Bộ, thì “sen” là hình ảnh thanh cao, kiên cường. Khi ghép lại, “Bàu Sen” không chỉ mang ý niệm là một vùng trũng sâu chứa nước, nơi có hoa sen từ bên dưới mọc lên mà đó còn là biểu tượng: Vượt qua mọi khó khăn và thách thức, học trò vươn lên hoá thành những đóa hoa tươi thắm một cách kiên cường và bất khuất vượt qua mọi khó khăn như các thế hệ cha anh đi trước để tham gia xây dựng đất nước giàu mạnh và văn minh. Đó cũng chính là triết lý giáo dục mà nhà trường theo đuổi.
Với những ý nghĩa đó, tên gọi Bàu Sen không chỉ là tên gọi của một địa điểm mà còn là một lời nhắc nhở, là một niềm tự hào, là kim chỉ nam cho hành trình giáo dục của nhà trường.